Logotyp bazujący na autentycznym podpisie Krzysztofa Kieślowskiego.

Niezrealizowane scenariusze

Archiwum w Sokołowsku odsłania nieznane scenariusze i filmowe pomysły Krzysztofa Kieślowskiego – poznaj projekty, które nigdy nie powstały, ale wiele mówią o jego artystycznych poszukiwaniach.

Wróć do artykułów

W sokołowskim archiwum znajduje się zbiór około czterdziestu niezrealizowanych projektów filmowych Krzysztofa Kieślowskiego. Większość to scenariusze lub szkice pomysłów, dotyczące utworów krótkometrażowych – etiud z czasów studiów w Szkole Filmowej w Łodzi i dokumentów z okresu pracy w Wytwórni Filmów Dokumentalnych w Warszawie. Niektóre z nich obrosły legendą, jak na przykład projekt filmu dokumentalnego Zdjęcie tygodnia, o procesach politycznych w Polsce po wprowadzeniu stanu wojennego w grudniu 1981 roku. Kieślowski chciał rejestrować twarze skazywanych w chwili, gdy do uszu podsądnych dobiegły słowa o orzeczeniu często bardzo surowego wyroku. Jednak ilekroć włączał kamerę, tylekroć sędzia łagodził karę. Po latach włoski pisarz Antonio Tabucchi opisał historię nieukończonej realizacji Zdjęcia tygodnia w opowiadaniu Festiwal. Żeby zobaczyć, jak literacka wizja ma się do pierwotnego zamysłu, wystarczy zajrzeć do scenariusza w zbiorach ATTK.

Inny projekt Kieślowskiego uzyskał po latach szansę realizacji za sprawą starań Fundacji In Situ. Scenariusz filmu animowanego Jeleń przyszły reżyser Blizny napisał w czasie studiów w Szkole Filmowej w Łodzi. Jeleń to film o tematyce ekologicznej. Zaniepokojone dewastowaniem przyrody zwierzę zmierza do urzędu, by pożalić się na zanieczyszczający rzekę zakład przemysłowy. Poirytowany urzędnik, nim wyrzuci gościa za drzwi, perswaduje jeleniowi, że działalność fabryki to wielki sukces, który nie podlega krytyce. Od 2025 roku animowany film na podstawie tego scenariusza realizuje we Wrocławskiej Wytwórni Filmowej japońska artystka Izumi Yoshida.

Archiwum w Sokołowsku skrywa więcej podobnych skarbów. Jest tu scenariusz innej niezrealizowanej dotąd animowanej etiudy Laleczka, a także projekty krótkometrażowych fabuł: Prawie razem, Pogrzeb, Kolejka, Pierwszy raz, Zdarzenie oraz adaptacji opowiadania Witolda Gombrowicza Biesiada u hrabiny Kotłubaj. Osobny zbiór stanowią scenariusze filmów dokumentalnych, tych nakręconych i tych niezrealizowanych. Są śladem różnorodnych poszukiwań artystycznych ich autora.

Słynna “zbrodnia połaniecka”, do której doszło w wigilię Bożego Narodzenia w 1976 roku, stała się potem tematem książek i filmów. Być może najwcześniej za ten temat wzięli się Kieślowski i Hanna Krall (gdy kończyło się śledztwo), pisząc scenariusz dokumentu, który nigdy nie powstał. Ostatnie zdania z tego tekstu przywodzą na myśl późniejszy Krótki film o zabijaniu: “Byłby to film […] i o tym w końcu, jak strasznie skomplikowaną istotą jest człowiek, jak jest podzielony na to, co dobre i co złe, właściwie każdy z nas”.